Vertaling

ʼn Vertaler dra ʼn teks wat in een taal geskryf is (die brontaal) oor na ʼn ander taal (die teikentaal) op so ʼn manier dat die boodskap dieselfde bly. Vertaalvaardigheid lê in die behoud van alle elemente van die boodskap, maar met formulering van die teks op so ʼn manier dat dit soos ʼn oorspronklike teks in die teikentaal klink.

Spesialisgebiede in vertaling

Die volgende is van die algemeenste soorte  vertaling of vertaalgebiede:

  • Tegniese vertaling: Dokumente van ʼn tegniese of wetenskaplike aard vir multinasionale maatskappye, navorsingsliggame en staatsdepartemente
  • Diensvertaling: Vertaling vir organisasie-doeleindes, soos korporatiewe publikasies, sakedokumentasie, jaarverslae, wetgewing en staatsdokumente
  • Kommersiële vertaling: Finansiële tekste en regsdokumente vir die banksektor, die kommersiële en bedryfsektore en staatsdepartemente
  • Mediavertaling: Persmateriaal vir verskeie koerant- en tydskrifondernemings asook staatsdepartemente
  • Literêre vertaling: Romans, kinderboeke en niefiksie-literatuur; dit word in die algemeen as ʼn uiters veeleisende dissipline beskou weens die kunssin wat dit vereis
  • Reklamevertaling: Advertensies vir koerante, tydskrifte, radio, televisie, ens.; ook ʼn uiters veeleisende dissipline weens die kreatiewe werk daarby betrokke
  • Televisievertaling: Hoofsaaklik televisiestukke, maar ook dokumentêre programme
  • Beëdigde vertaling: Dokumente vir amptelike of regsdoeleindes (sien die blad oor beëdigde vertaling)

Vooruitsigte vir vertalers

Die vernaamste plaaslike behoefte is aan vertalings tussen die amptelike tale. Die vraag na vertaling in die amptelike inheemse tale neem tans toe. Die behoefte aan vertaling in Europese tale soos Duits, Frans, Portugees en Russies is besig om te verander namate Suid-Afrika se aansien in die internasionale arena groei.

Die staat is een van die vernaamste werkgewers vir vertalers in Suid-Afrika, deur die Nasionale Taaldiens, die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, die Parlement, die Departement van Justisie en die provinsiale regerings. In die privaat sektor maak banke, versekeringsmaatskappye, multinasionale maatskappye (soos olie-, rekenaar- en farmaseutiese firmas), uitgewersmaatskappye, vakbonde en vertaalagentskappe van vertaaldienste gebruik.

Vernaamste eienskappe van vertalers

Goeie vertalers beskik oor die volgende eienskappe:

  • Uitstekende beheersing van die teikentaal (verkieslik die vertaler se moedertaal), ten einde ʼn vertaling in ʼn geskikte styl en idiomatiese taal sonder taalfoute voort te bring
  • Deeglike kennis van die brontaal, sodat die vertaling dieselfde betekenis as dié van die bronteks oordra
  • Grondige algemene kennis
  • Aandag aan detail (bv. deur navorsing te doen om die korrekte term of uitdrukking te vind, feitelike akkuraatheid en uitleg van die bronteks)

Goeie vertalers beskik oor al die vermoëns en eienskappe wat hierbo genoem word, en leer ook deurlopend meer van hul spesialisgebiede, bly op die hoogte van ontwikkelings in die tale waarin hulle werk, het ʼn breë algemene kennis en bly op die hoogte van algemene sake in die politiek, ekonomie, sport, ens. Hulle verbeter hul vaardighede op enige moontlike manier deur uitgebreid te lees, seminare  wat met die professie verband hou by te woon en soveel hulpbronne moontlik te bekom en te gebruik.