Redigering en proeflees

Alhoewel redigering en proeflees dikwels hand aan hand genoem word, is dit in werklikheid twee afsonderlike aktiwiteite. Die term ‘proeflees’ word deur verskillende mense vir verskillende dinge gebruik.

Redigering teenoor proeflees

Redigering beteken die verbetering van ʼn teks sodat dit die skrywer se boodskap op die beste manier oordra. Redigering vind aan die begin van ʼn publikasieproses plaas.

Redigeerders korrigeer taal- en spelfoute, maar hul werk behels meer as dit. Redigeerders moet bepaal wat die skrywer probeer sê, hoe hy/sy dit sê, of die boodskap duidelik en die argumente logies is, of die taal en styl konsekwent en geskik is, en selfs of die teks goed gestruktureer is en behoorlik vloei.

As die oorspronklike dokument swak geskryf is, kan die geredigeerde weergawe moontlik baie van die oorspronklike verskil. In ʼn land soos Suid-Afrika, waar baie mense in ʼn taal moet skryf wat nie hul moedertaal is nie, is die werk van redigeerders uiters belangrik.

Proeflees

In die uitgewersbedryf beteken proeflees die kontrolering van ʼn gesette weergawe van ʼn dokument teen die oorspronklike manuskrip om te verseker dat die gesette weergawe alles bevat wat nodig is en korrek is. Die proefleser maak bykans geen veranderinge aan die teks self nie. Proeflees word teen die einde van ʼn publikasieproses gedoen.

Kliënte wat slegs die korrigering van spel-, taal en opvallende foute vereis, gebruik soms die term ‘proeflees’ hiervoor. Ander terme wat vir soortgelyke aktiwiteite gebruik word, sluit ‘taalversorging’, ‘hersiening’ en ‘ligte redigering’ in.

Vooruitsigte vir redigeerders

Redigeerders werk op verskeie gebiede, soos met sake- en kommersiële dokumente, tydskrifte, skool- en akademiese handboeke, en fiksie- en niefiksieboeke vir uitgewers.

Die grootste mark vir redigeerders in Suid-Afrika is waarskynlik skoolboeke.

Studente benodig dikwels redigering van akademiese tesisse en proefskrifte.

Hoe om ʼn proefleser of redigeerder te word

ʼn Taalgraad is goeie voorbereiding vir ʼn loopbaan in redigering en proeflees. Daar is baie min toegewese voorgraadse kursusse in redigering in Suid-Afrika beskikbaar, maar die meeste universiteite sluit modules in redigering en proeflees by ander taalpraktykkursusse in. Kortkursusse is ook beskikbaar, en uitgewers lei dikwels hul redigeerders intern op.

Aflaaiopsie

↓PDF-lêer – Training in the Language Professions in South Africa

Vernaamste eienskappe

Goeie redigeerders en proeflesers beskik oor die volgende eienskappe:

  •     Uitstekende taalvaardigheid
  •    Deeglike kennis van die taal waarin hulle werk
  •    Aandag aan detail en goeie ontledingsvaardighede
  •    ʼn Algemene belangstelling op verskeie gebiede
  •    Die vermoë om ʼn teks te verstaan op ʼn gebied waarvan hulle moontlik min weet
  •    Die vermoë om te raai watter feite nagegaan moet word
  •    Navorsingsvaardighede
  •    Rekenaargeletterdheid en kennis van woordverwerker-redigeerfunksies